DANIŞMANLIK

Sosyal Uygunluk Denetimi Nasıl Yapılır?

Güncelleme: 12/03/2019 18:05:00

SOSYAL UYGUNLUK DENETİMİ NEDİR?

Sosyal uygunluk denetimi, bir işletmenin çalışma koşullarının, işçi haklarının, iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarının ve ilgili sosyal sorumluluk kriterlerinin belirli standartlar, müşteri gereklilikleri ve yürürlükteki mevzuat doğrultusunda değerlendirilmesidir.

Bu denetimler özellikle uluslararası markaların ve perakendecilerin tedarik zincirlerinde çalışma koşullarını değerlendirmek, riskleri belirlemek ve iyileştirme alanlarını ortaya çıkarmak amacıyla kullanılmaktadır.

Sosyal uygunluk denetimleri yalnızca belge kontrolünden oluşmaz. İşletme sahasının incelenmesi, çalışan görüşmeleri, yönetim görüşmeleri, kayıtların kontrol edilmesi ve tespit edilen uygunsuzlukların değerlendirilmesi gibi farklı aşamalar içerir.

SOSYAL UYGUNLUK DENETİMLERİNİN AMACI NEDİR?

Sosyal uygunluk denetimlerinin temel amaçları şunlardır:

Çalışma koşullarını objektif şekilde değerlendirmek,
Çalışan haklarıyla ilgili riskleri belirlemek,
Yasal gerekliliklere uyumu kontrol etmek,
Müşteri ve tedarik zinciri gerekliliklerini değerlendirmek,
Uygunsuzlukların giderilmesi için düzeltici faaliyetler oluşturmak,
Sosyal uygunluk performansının sürekli geliştirilmesini desteklemek.

SOSYAL UYGUNLUK DENETİMİNDE HANGİ KONULAR İNCELENİR?

Denetimin kapsamı kullanılan programa veya müşteri gerekliliklerine göre değişebilmekle birlikte, genellikle aşağıdaki alanlar değerlendirilir:

Çocuk işçiliğinin önlenmesi,
Zorla ve zorunlu çalıştırmanın önlenmesi,
Ayrımcılığın önlenmesi,
Taciz ve kötü muamelenin önlenmesi,
Örgütlenme özgürlüğü ve toplu pazarlık hakları,
Ücretler ve çalışanlara sağlanan haklar,
Çalışma saatleri ve fazla mesai uygulamaları,
İş sağlığı ve güvenliği koşulları,
İstihdam sözleşmeleri ve personel kayıtları,
Şikâyet ve iletişim mekanizmaları,
Çevresel uygulamalar,
İş etiği ve yönetim sistemleri.

Örneğin SMETA denetimleri; çalışma standartları ile iş sağlığı ve güvenliğini temel alan olarak değerlendirir. Dört sütunlu SMETA denetimlerinde bunlara çevre ve iş etiği başlıkları da eklenir.

SOSYAL UYGUNLUK DENETİMİ NASIL YAPILIR?

Tipik bir sosyal uygunluk denetimi aşağıdaki aşamalardan oluşabilir:

Açılış toplantısı: Denetimin kapsamı, programı ve yöntemleri işletme yönetimiyle paylaşılır.
İşletme turu: Üretim alanları, çalışma ortamı, sosyal alanlar ve iş sağlığı ve güvenliği koşulları incelenir.
Doküman incelemesi: Personel dosyaları, ücret bordroları, çalışma süresi kayıtları ve ilgili belgeler değerlendirilir.
Çalışan görüşmeleri: Çalışma koşulları ve uygulamalar hakkında çalışanlardan bilgi alınır.
Yönetim görüşmeleri: Politika, prosedür ve uygulamalar işletme yönetimiyle değerlendirilir.
Bulguların değerlendirilmesi: Tespit edilen uygunluk ve uygunsuzluklar sınıflandırılır.
Kapanış toplantısı: Bulgular ve gerekli düzeltici faaliyetler işletme yönetimiyle paylaşılır.
Düzeltici faaliyet planı: Uygunsuzlukların giderilmesi için sorumlular ve hedef tarihler belirlenir.

SOSYAL UYGUNLUK İÇ DENETİMİ NEDİR?

Sosyal uygunluk iç denetimi, işletmenin kendi personeli veya yetkilendirilmiş iç denetim ekibi tarafından sosyal uygunluk kriterlerinin düzenli olarak kontrol edilmesidir.

İç denetimlerde genellikle kontrol listeleri kullanılır. Tespit edilen uygunsuzluklar için düzeltici faaliyet planları hazırlanır ve belirlenen sürelerde sonuçlar takip edilir.

Düzenli iç denetimler, müşteri veya üçüncü taraf sosyal uygunluk denetimleri öncesinde eksikliklerin tespit edilmesine ve iyileştirilmesine yardımcı olabilir.

SOSYAL UYGUNLUK DENETÇİSİNİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Sosyal uygunluk denetiminin güvenilirliği için denetçinin ilgili mevzuat, çalışma koşulları, iş sağlığı ve güvenliği ve kullanılan denetim metodolojisi hakkında yeterli bilgi ve deneyime sahip olması önemlidir.

Denetçinin ayrıca;

Tarafsız ve objektif olması,
İyi gözlem ve iletişim becerilerine sahip olması,
Kanıt temelli değerlendirme yapması,
Çalışan görüşmelerinde gizlilik ilkelerine dikkat etmesi,
Yürürlükteki mevzuatı ve ilgili denetim kriterlerini takip etmesi

beklenir.

SOSYAL UYGUNLUK DENETİMİ İLE BSCI VE SMETA ARASINDAKİ İLİŞKİ NEDİR?

Sosyal uygunluk denetimi genel bir kavramdır. Amfori BSCI ve SMETA ise tedarik zincirlerindeki sosyal uygunluk ve sorumlu iş uygulamalarını değerlendirmek için kullanılan farklı sistem ve metodolojilerdir.

SMETA, Sedex tarafından geliştirilen bir sosyal denetim metodolojisidir ve çalışma standartları, iş sağlığı ve güvenliği, çevre ve iş etiği alanlarını değerlendirebilir. SMETA bir sertifika sistemi değildir ve denetim sonucunda Sedex tarafından “geçti/kaldı” şeklinde bir sertifikasyon sonucu verilmez. :chatgpt-content-reference{index="0"}

Amfori BSCI ise tedarik zincirlerinde sosyal performansın izlenmesi ve geliştirilmesi için kullanılan bir sistemdir. Denetimin kapsamı ve uygulanacak kriterler ilgili programın kurallarına göre belirlenir.

SOSYAL UYGUNLUK DENETİMİ ÖNCESİ NASIL HAZIRLIK YAPILIR?

İşletmeler denetim öncesinde aşağıdaki alanları gözden geçirebilir:

Personel özlük dosyaları,
İş sözleşmeleri,
Ücret bordroları,
Puantaj ve çalışma süresi kayıtları,
Fazla mesai kayıtları,
İş sağlığı ve güvenliği kayıtları,
Eğitim kayıtları,
Risk değerlendirmeleri,
Şikâyet mekanizmaları,
Düzeltici faaliyet kayıtları.

DÜZELTİCİ FAALİYET PLANI NEDİR?

Düzeltici faaliyet planı, sosyal uygunluk denetiminde tespit edilen uygunsuzlukların nasıl ve hangi süre içerisinde giderileceğini gösteren plandır.

Plan hazırlanırken uygunsuzluğun nedeni, yapılacak faaliyet, sorumlu kişi veya birim ve hedef tamamlanma tarihi açık şekilde belirlenmelidir.

SIK SORULAN SORULAR

Sosyal uygunluk denetimi nedir?

Bir işletmenin çalışma koşulları, çalışan hakları, iş sağlığı ve güvenliği ve diğer sosyal sorumluluk kriterlerinin belirli kurallar doğrultusunda değerlendirilmesidir.

Sosyal uygunluk denetiminde nelere bakılır?

Çocuk işçiliği, zorla çalıştırma, ücretler, çalışma saatleri, ayrımcılık, iş sağlığı ve güvenliği, örgütlenme özgürlüğü ve çalışan hakları gibi konular incelenebilir.

Sosyal uygunluk iç denetimi nedir?

İşletmenin kendi süreçlerini sosyal uygunluk kriterleri açısından düzenli olarak kontrol etmesidir.

SMETA bir sertifika mıdır?

Hayır. SMETA bir sosyal denetim metodolojisidir; Sedex üyeliği veya SMETA denetimi bir sertifikasyon anlamına gelmez. :chatgpt-content-reference{index="1"}